Samen een bedrijf en scheiden: hoe zit dit?

Een scheiding is ingrijpend. Maar wanneer jullie samen ook een bedrijf hebben opgebouwd, wordt het nog complexer. Jullie delen niet alleen een verleden, maar ook inkomsten, verantwoordelijkheden en zakelijke risico’s. Terwijl de relatie eindigt, moet het bedrijf vaak gewoon doordraaien.

Privé-emoties kunnen snel doorwerken in zakelijke beslissingen. Onzekerheid over eigendom, waarde of aansprakelijkheid kan spanning vergroten en het voortbestaan van de onderneming onder druk zetten. Juist daarom is het belangrijk om vroegtijdig helderheid te krijgen over jullie juridische positie en over de praktische gevolgen van de scheiding voor het bedrijf.

In dit blog leg ik uit welke regels bepalen wat er met jullie onderneming gebeurt, hoe de rechtsvorm en huwelijkse afspraken doorwerken in de verdeling, hoe de waarde wordt vastgesteld en welke oplossingen er zijn. Zo krijg je inzicht in je opties en kun je beter bepalen welke route het meest verstandig is voor jou en voor het bedrijf.

In het kort: Hoe zit het als je samen een bedrijf hebt en gaat scheiden?

Een gezamenlijk bedrijf komt meestal terug in de verdeling bij scheiding. De rechtsvorm van het bedrijf en jullie huwelijkse afspraken bepalen wat er precies gedeeld moet worden. Vaak zijn er meerdere routes, zoals voortzetten met een uitkoop, verkopen, samen nog samenwerken of stoppen. Duidelijke afspraken en tijdige begeleiding beperken de kans dat privéconflict het bedrijf beschadigt.

Op zoek naar een mediator of echtscheidingsadvocaat?

Op zoek naar een advocaat of mediator die je helpt bij de afwikkeling van jouw scheiding. Neem contact op voor een vrijblijvend gesprek.

Vrijblijvend kennismaken

Welke regels bepalen wat er met jullie bedrijf gebeurt?

Bij scheiden met een onderneming lopen twee vragen door elkaar. Van wie is het bedrijf juridisch? En wie heeft recht op de waarde? Jij kunt juridisch eigenaar zijn van een bedrijf of van aandelen, terwijl de andere partner toch recht heeft op een deel van de waarde. Dat kan komen doordat die waarde in de gezamenlijke pot valt. Of doordat er een vergoedingsrecht of verrekenplicht ontstaat, bijvoorbeeld omdat één van jullie privé geld in het gezamenlijke vermogen of in de onderneming stopte.

Gemeenschap van goederen of huwelijkse voorwaarden wat betekent dit?

Sinds 1 januari 2018 trouw je in Nederland automatisch in een beperkte gemeenschap van goederen, tenzij je vooraf andere afspraken maakt. Bezittingen en schulden van vóór het huwelijk blijven in principe privé. Wat jullie tijdens het huwelijk opbouwen is meestal samen. Een onderneming die tijdens het huwelijk wordt gestart, valt vaak in die beperkte gemeenschap. Bij scheiding heeft ieder in de regel recht op de helft van wat in die gemeenschap valt.

Getrouwd vóór 1 januari 2018: algehele gemeenschap van goederen

Ben je vóór 1 januari 2018 getrouwd zonder huwelijkse voorwaarden, dan gold doorgaans een algehele gemeenschap van goederen. Dan zijn bezittingen en schulden van vóór en tijdens het huwelijk samen. Dat kan extra zwaar wegen bij een bedrijf met risico, omdat ondernemingsschulden dan eerder ook het gezamenlijke privévermogen kunnen raken.

Onderneming van vóór het huwelijk: privé of toch deels gezamenlijk?

Bij de beperkte gemeenschap zit nog een detail. Bestond de onderneming al vóór het huwelijk, dan kan die onderneming privé blijven. Toch kan de gemeenschap recht hebben op een redelijke vergoeding voor kennis, vaardigheden en arbeid die tijdens het huwelijk in die onderneming is gestoken, als die vergoeding niet al op een andere manier in de gemeenschap terechtkwam.

Huwelijkse of partnerschapsvoorwaarden: maatwerkafspraken

Huwelijkse voorwaarden of partnerschapsvoorwaarden kunnen het beeld veranderen. Je kunt daarin afspreken dat er geen gemeenschap is, dat bepaalde onderdelen wel gedeeld worden, of dat er verrekend moet worden volgens jullie eigen regels. Je kunt ook afspraken maken over een eigen bedrijf, winst en pensioen.

Verrekenbedingen: let op bij niet-uitgevoerde afspraken

Let extra op verrekenbedingen. Een periodiek verrekenbeding is een afspraak om regelmatig het overgespaarde inkomen te delen. Een finaal verrekenbeding werkt meer als een eindafrekening bij scheiding. Als je nooit periodiek hebt verrekend terwijl het wel in de voorwaarden staat, kan dat bij scheiding alsnog een grote en onverwachte discussie geven.

Samenwonen zonder huwelijk of partnerschap

Woon je samen zonder huwelijk of geregistreerd partnerschap, dan is er geen automatische gemeenschap van goederen. Zonder contract kan discussie ontstaan over eigendom, investeringen en de vraag of je samen een onderneming had. Dan wordt bewijs belangrijk: afspraken op papier, bankafschriften, facturen en de boekhouding.

Rechtsvorm van je bedrijf: wat kan wel en niet?

De rechtsvorm bepaalt wie juridisch eigenaar is, wie aansprakelijk is voor schulden en hoe je uit elkaar kunt als zakenpartners. Rechtsvormen zonder rechtspersoonlijkheid trekken privé sneller mee in het zakelijke risico.

Eenmanszaak: privé en onderneming lopen in elkaar over

Bij een eenmanszaak is er voor de wet geen harde lijn tussen jou en je onderneming. Je bent privé aansprakelijk voor ondernemingsschulden. Ben je getrouwd in gemeenschap van goederen, dan kan ook je partner geraakt worden door die schulden. Ook als de eenmanszaak op naam van één partner staat, kan de waarde toch in de scheiding terugkomen, afhankelijk van jullie afspraken.

VOF: samen ondernemen, samen aansprakelijk

Bij een vof ben je samen vennoot. Vennoten delen winst, maar zijn ook met privévermogen aansprakelijk voor schulden van de vof. Als één vennoot vertrekt, is de hoofdregel dat de vof stopt en wordt uitgeschreven, tenzij jullie contract iets anders regelt. In een vennootschapscontract kan bijvoorbeeld staan dat de ander het bedrijf mag voortzetten en onder welke voorwaarden er wordt uitgekocht.

Maatschap: afspraken in de overeenkomst zijn doorslaggevend

Een maatschap lijkt op een vof, maar de aansprakelijkheid is anders ingericht. Een maatschap is geen rechtspersoon. De maten zijn zelf aansprakelijk voor hun handelen. In de maatschapsovereenkomst kan veel staan over inbreng, winst, uittreden en voortzetten. Bij scheiding is die overeenkomst daarom vaak net zo belangrijk als jullie huwelijkse afspraken. 

BV: aandelen en waarde bij scheiding

Bij een bv gaat het om aandelen. Een bv is een rechtspersoon, dus juridisch een aparte partij naast jou. In principe is de bv zelf aansprakelijk voor schulden, niet jij privé. Er zijn wel uitzonderingen, bijvoorbeeld bij ernstig wanbestuur of als verplichtingen niet netjes worden nagekomen. Bij scheiding is de kernvraag vaak: wie krijgt de aandelen, en wat krijgt de ander als vergoeding voor de waarde.

Holdingstructuur: waar zit de waarde?

Bij een holdingstructuur bezit een holding vaak de aandelen van de werkmaatschappij. Dan moet je kijken in welke laag de waarde zit en wie de aandelen bezit.

Overdracht van aandelen: notariële akte en statutaire regels

Aandelen overdragen in een bv gebeurt via een notariële akte. Daarnaast kunnen statuten regels bevatten die de overdracht beperken, bijvoorbeeld dat je aandelen eerst moet aanbieden aan mede-aandeelhouders en dat de prijs via deskundigen wordt vastgesteld.

Hoe wordt de waarde van het bedrijf vastgesteld?

De waarde van een onderneming is zelden alleen de boekwaarde of het banksaldo. Je kijkt ook naar schulden, contracten, lopende verplichtingen en wat de onderneming in de toekomst kan verdienen. Daarom is waardering vaak het meest beladen onderdeel van de scheiding.

Goodwill speelt daarbij vaak een hoofdrol. Goodwill is waarde die niet in machines of voorraad zit, maar in verdienvermogen. In de praktijk ontstaat discussie of goodwill vooral aan één persoon vastzit of overdraagbaar is. In rechtspraak komt terug dat zakelijke goodwill anders kan worden beoordeeld dan persoonlijke goodwill, bijvoorbeeld als de winst bijna volledig afhankelijk is van de ondernemer zelf.

Als je het oneens blijft over de waarde, kan een rechter een onafhankelijke deskundige benoemen. Dat kost geld, maar kan ook een eind maken aan discussie als het vertrouwen in elkaar en in de cijfers weg is.

Welke oplossingen zijn er: voorzetten door één partner, verkopen of samenwerken?

De juiste keuze hangt af van de rechtsvorm, de financiën, jullie rol in het werk en de mate van conflict. Het helpt om opties te vergelijken op continuïteit, betaalbaarheid en emotionele belasting.

Voortzetten door één partner

Voortzetten door één partner kan, maar lukt alleen als de waarde duidelijk is en de uitkoop te financieren is. Als het bedrijf jullie enige inkomstenbron is, weegt dit zwaar. Een uitkoop die te veel druk legt op de kas kan de onderneming verzwakken.

Verkopen

Verkoop kan logisch zijn als niemand het bedrijf alleen kan dragen, of als samenwerken na scheiding niet realistisch voelt. Nadeel is dat verkoop onder tijdsdruk vaak minder oplevert. Bij een bv kan een aandelentransactie betekenen dat bezittingen, schulden, contracten en personeel mee overgaan.

Samenwerken

Samenwerken na scheiding kan werken als je rollen kunt scheiden en afspraken kunt afdwingen. Denk aan besluitvorming, toegang tot bankrekeningen, vaste rapportages en een route voor het geval één van jullie later alsnog wil uitstappen. Zonder heldere regels zakt vertrouwen weg en dat kost omzet en waarde.

Stoppen met het bedrijf is soms de enige uitweg. Dan telt vooral wie waarvoor aansprakelijk is en hoe schulden worden afgewikkeld. Dit punt is extra belangrijk bij een eenmanszaak, vof en maatschap, omdat privévermogen sneller geraakt kan worden.

Wat als ruzie het bedrijf en inkomen in gevaar brengt?

De angst zit vaak in de periode vóór de definitieve afspraken. Wat als je ex het bedrijf saboteert, geld wegsluist of besluiten blokkeert. In die fase kan snelheid belangrijker zijn dan gelijk krijgen, omdat verlies aan omzet en vertrouwen de uiteindelijke waarde verlaagt.

Als overleg nog kan, help je het bedrijf met tijdelijke spelregels. Wie mag betalingen doen, welke uitgaven vragen akkoord van beiden en welke cijfers deel je standaard. Dit voorkomt dat het conflict via het bedrijf escaleert.

Lukt overleg niet, dan kun je in een scheidingsprocedure tijdelijke voorzieningen vragen. De rechter kan dan alvast een beslissing nemen over onderwerpen waar je het niet over eens wordt tijdens de procedure. Dit is bedoeld om rust te creëren totdat er definitieve afspraken zijn.

Scheiding en onderneming: deze belangrijke zaken worden vaak vergeten

De grootste verrassingen zitten vaak in details die je snel over het hoofd ziet.

Pensioen en oudedagsvoorziening via het bedrijf

Pensioen en oudedagsvoorziening kunnen in of via het bedrijf zijn opgebouwd. Dat moet je expliciet meenemen in de afwikkeling. 

Leningen en rekening-courantverhoudingen

Leningen zijn een tweede valkuil. Denk aan een rekening courant verhouding met de bv of aan leningen tussen jou en de onderneming. Dit zijn echte vorderingen en schulden die de verdeling beïnvloeden en soms ook fiscale gevolgen kunnen hebben.

Borgstellingen en persoonlijke zekerheden

Borgstellingen en persoonlijke zekerheden zijn een derde punt. Als je privé hebt getekend voor een krediet of lease, kun je aansprakelijk blijven, ook als je uit het bedrijf stapt.

Contracten, personeel en klanten

Contracten, personeel en klanten bepalen ook veel. Bij overdracht of verkoop kunnen contracten en personeel mee overgaan of moeten ze opnieuw worden geregeld, afhankelijk van de gekozen route. Dit raakt direct de waarde en de haalbaarheid van elk scenario.

Scheiden met een gezamenlijk bedrijf: wanneer heb je een mediator, advocaat of accountant nodig?

Hulp is vooral zinvol zodra één van deze situaties speelt: onzekerheid over het huwelijksregime, discussie over de waarde, gebrek aan vertrouwen in de cijfers of een bedrijfsvoering die vastloopt.

Mediation past als er nog ruimte is om afspraken te maken en informatie te delen. Een advocaat is nodig als je tijdelijke maatregelen via de rechtbank nodig hebt. Een accountant of waarderingsdeskundige helpt als de discussie vooral over cijfers, goodwill en cashflow gaat.

Scheiden met een gezamenlijk bedrijf vraagt tegelijk juridische duidelijkheid en praktische schadebeperking. De rechtsvorm en jullie afspraken bepalen wat er gedeeld wordt. De waardering bepaalt hoeveel er te verdelen valt. De manier waarop je conflict begrenst, bepaalt of het bedrijf overeind blijft.

Op zoek naar een mediator of echtscheidingsadvocaat?

Op zoek naar een advocaat of mediator die je helpt bij de afwikkeling van jouw scheiding. Neem contact op voor een vrijblijvend gesprek.

Vrijblijvend kennismaken